Pre-Study

GROUP 3 - Narathip

การศึกษาในยุคดิจิทัล

กลุ่มที่ 3 IT/ICT Perspectives for Education

            การศึกษาในอดีตเป็นการที่ยึดครูเป็นศูนย์กลางโดยนักเรียนต้องตั้งใจในการฟังสิ่งที่ครูอธิบาย เพราะสิ่งที่ครูพูดออกไปนั้นเต็มไปด้วยเนื้อหาสาระตามจุดประสงค์การเรียนรู้ในรายวิชานั้น ๆ หากนักเรียนคนใดที่ไม่ตั้งใจฟังด้วยเหตุอะไรก็แล้วแต่ มักจะถูกครูตักเตือนเสมอทั้งนี้ด้วยความที่นักเรียนไม่ฟังครูนักเรียนอาจจะไม่เข้าใจเนื้อหาในช่วงดังกล่าวและไม่สามารถเชื่อมโยงเนื้อหาทั้งหมดได้

            เมื่อสภาพสังคมเปลี่ยนแปลงไป การยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลางโดยสร้างกระบวนการคิด การตัดสินใจเพื่อให้เกิดการเรียนที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นครูจะตั้งประเด็นให้นักเรียนคิด และตั้งคำถามเพื่อศึกษาหาคำตอบด้วยตนเอง การฝึกกระบวนการดังกล่าว เป็นการสร้างทักษะกระบวนการคิดเพื่อแก้ปัญหา แสวงหาคำตอบ หากครูยังสอนแต่ความรู้คงไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมในปัจจุบันซึ่งความรู้ใหม่ ๆ เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา

            แหล่งการเรียนรู้จึงเป็นคลังข้อมูลที่สำคัญต่อผู้เรียนเพื่อสนองความต้องการในกิจกรรมการเรียนการสอน ในอดีตแหล่งการเรียนรู้อาจจะเป็นห้องสมุด หรือสถานที่ สิ่งแวดล้อมทั้งภายในและนอกสถานศึกษา ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอนเป็นอย่างมาก ถึงอย่างไรก็ตามแหล่งการเรียนรู้มีข้อจำกัดอยู่บางประการ คือผู้เรียนต้องมีการเตรียมตัวเพื่อการเดินทางไปยังแหล่งการเรียนรู้ตามเป้าหมาย หรือหากสถานที่ใดเป็นสถานที่ทางราชการสถานศึกษาต้องมีการทำหนังสือราชการเพื่อเข้าเยี่ยมชม ซึ่งวิธีดังกล่าวมีขั้นตอนที่ค่อนข้างยุ่งยาก จึงได้มีบุคคลเข้ามาพัฒนาสื่อในรูปแบบสารคดีแล้วนำเสนอผ่านทางโทรทัศน์ เพื่อไม่ต้องให้ผู้เรียนได้ออกเดินทางไปข้างนอกสถานศึกษา โดยสามารถชมวิดีทัศน์ได้ภายในห้องเรียนได้

            ต่อมาการสื่อสารเริ่มมีความเจริญก้าวหน้าอย่างไม่หยุดยั้ง การพัฒนาเครือข่ายระบบดิจิทัล¹ จึงเข้ามาแทนระบบแอนะล็อกซึ่งมีข้อด้อยในการเรื่องการทำงานที่ไม่แม่นยำ หากเปรียบเทียบกับระบบดิจิทัลแล้ว การประมวลผลข้อมูลมีความถูกต้องและรวดเร็วกว่า ซึ่งระบบดิจิทัลนำไปสู่การพัฒนาเครื่องมือต่าง ๆ อาทิ คอมพิวเตอร์ โทรทัศน์ วิทยุ โทรศัพท์มือถือ เป็นต้น การประมวลผลที่ถูกต้อง รวดเร็วนี้จึงถูกนำมาใช้ในวงการการศึกษาเพื่อเป็นอีกช่องทางในการสร้างการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนได้ใช้งานได้อย่างสะดวกรวดเร็ว โดยมีระบบ Web Base Training : WBT² เป็นวิธีการเรียนรู้ทางไกลอีกรูปแบบหนึ่ง โดยผู้เรียนจะอยู่ที่ไหนบนโลกใบนี้ แต่สามารถเข้าถึงเนื้อหาสาระการเรียนโดยผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่อการระบบ เข้าสู่เนื้อหาสาระการเรียน ซึ่งระบบดังกล่าวสามารถจัดกระบวนการเรียนการสอนได้อย่างครบถ้วยตั้งแต่ จุดประสงค์การเรียน เนื้อหาสาระการเรียนรู้ และการประเมินผลเพื่อทดสอบผู้เรียนว่ามีความรู้ความเข้าใจในสาระตามเกณฑ์ที่กำหนดในระดับใดได้

            ส่วนมิติการพัฒนาเครื่องมือ³ ที่สามารถเชื่อมต่อกับระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ตนั้น ในอดีตเราอาจจะมองเพียงแค่เครื่องคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ และคอมพิวเตอร์โน็ตบุ๊ค เราอาจไม่เคยคิดเลยว่าโทรศัพท์มือถือจะสามารถเข้าสู่ระบบเครือข่ายในอินเตอร์เน็ตได้อย่างสะดวกรวดเร็ว การที่ผู้พัฒนาโทรศัพท์มือถือให้มีฟังก์ชั่นในการฟังเครื่องเล่นเทป ซีดี โทรทัศน์ พจนานุกรม หนังสือ ฯลฯ ที่เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาให้มาอยู่รวมกันในโทรศัพท์มือถือเพียงเครื่องเดียวได้นั้น ถือเป็นนวัตกรรมที่สร้างความตื่นเต้นให้กับโลกของการสื่อสารได้เป็นอย่างยิ่ง และส่งผลทำให้เกิดปรากฎการณ์ทางสังคมอย่างหลากหลายอันเนื่องมาจากโทรศัทพ์มือถือด้วย จากข้อจำกัดของจอแสดงผลของโทรศัพท์มือถือที่มีขนาดเล็กไม่สามารถนำเสนอข้อมูลที่อยู่ในเว็บได้ครบถ้วน ผู้พัฒนาอุปกรณ์จึงได้คิดพัฒนา แท็บแล็ปเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภค เพื่อการศึกษาหาจากเว็บต่าง ๆ เช่น Google YouTube และ Wikipedia⁴ ซึ่งถือเป็นแหล่งข้อมูลที่ผู้ต้องการหาข้อมูลให้ความสำคัญในระดับต้น ๆ

            กลยุทธ์ทางการเรียนการสอน (Teaching and Learning Strategies)⁵ ในปัจจุบันผู้สอนควรนำข้อมูลในเว็บไซต์มาใช้ประโยชน์ในกิจกรรมการเรียนการสอน โดยสามารถกำหนดอยู่ในแผนกลยุทธ์เพื่อคุณภาพทางการศึกษาโดยนำเสนอแนวทางในการให้ผู้สอนสามารถถ่ายทอดเนื้อหาสาระการเรียนรู้ได้อย่างหลากหลายลงในเว็บไซต์ เช่น หนังสืออิเล็กทรอนิคส์ เว็บไซต์ เว็บบล็อก เป็นต้น ซึ่งช่องทางดังกล่าวเป็นประโยชน์ต่อผู้เรียนที่มีข้อจำกัดที่มีสามารถเดินทางมาพบผู้สอนที่สถานศึกษาได้ นอกจากนี้การสร้างองค์ความรู้อีกทางหนึ่ง Evidence-based Education⁶ คือการศึกษาจากกระบวนการจัดการเรียนการสอนภายในชั้นเรียน หากพบปัญหาสามารถนำกรณีตัวอย่างมาใช้เพื่อการศึกษาค้นคว้าแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในระหว่างนั้นได้ เพื่อการแก้ปัญหาดำเนินการแล้วเสร็จผู้สอนจะพบกับปัจจัยที่เป็นสาเหตุของปัญหาแล้วสามารถนำไปถ่ายทอดยังสถานศึกษาอื่นในการแลกเปลี่ยนข้อมูลและยังสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างสถานศึกษาร่วมกันได้

            จะเห็นได้ว่าการศึกษาในปัจจุบันผู้สอนสามารถออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใช้สื่อต่าง ๆ อย่างหลากหลายเพื่อให้เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาสาระได้ นอกจากนี้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เริ่มเข้ามามีอิทธิพลต่อการดำรงชีวิต และส่งผลให้เกิดแหล่งการศึกษาหาความรู้แบบใหม่โดยผ่านทางอุปกรณ์ตามที่ได้กล่าวมาแล้วในข้างต้น ซึ่งทำให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้แล้วรวดเร็วได้นั้น ในทางกลับกันก็เกิดปัญหาต่อกระบวนการเรียนรู้ได้ด้วย กล่าวคือหากผู้สอนมอบหมายงานให้ผู้เรียนทำรายงาน ผู้เรียนอาจจะไปค้นหาตามเว็บไซค์ต่าง ๆ หลักจากนั้นก็จะก็อปปี้แล้วนำมาวางในโปรแกรมไมโครซอฟท์ เพื่อนำเสนอและส่งงานให้กับผู้สอนโดยปราศจากการคิดวิเคราะห์ซึ่งก่อให้เกิดผลเสียต่อระบบการศึกษาได้ การเรียนรู้ผ่านทาง WBT สามารถสร้างความสะดวกให้กับผู้เรียนได้ทุกที่ทุกเวลาก็จริง แต่ยังไม่สามารถวัดผลสัมฤทธิ์ของรายวิชาที่มีความจำเป็นการฝึกภาคปฏิบัติ เช่น วิชาทางด้านวิทยาศาสตร์ เป็นต้น นอกจากนี้การที่มีผู้เรียนได้เข้าไปในสถานศึกษายังเป็นโอกาสสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับอาจารย์ผู้สอน เพื่อนในชั้นเรียน เพื่อนต่างคณะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลเหล่านี้มีส่วนในการสร้างทักษะการเข้าสังคม และการอยู่ร่วมกัน รู้จักหน้าที่ของตนมีความรับผิดชอบ ซึ่งการสร้างปฏิสัมพันธ์โดยผ่านทาง WBT ไม่สามารถทำได้ และปรากฎการณ์ดังกล่าวคือข้อด้อยของระบบ WBT

            การศึกษาในยุคปัจจุบันซึ่งเต็มไปด้วยแหล่งข้อมูลข่าวสาร ในรูปแบบดิจิทัล กระบวนการจัดการเรียนการสอนโดยครูควรจะดำเนินการฝึกให้ผู้เรียนรู้จักการใช้ทักษะเพื่อการคิดตัดสินใจมากกว่าที่จะสอนความรู้ให้กับผู้เรียน หากผู้เรียนมีทักษะเพื่อการคิดตัดสินใจได้แล้ว การสร้างองค์ความรู้ใหม่ ๆ สามารถเกิดขึ้นได้โดยผู้เรียน และเป็นพลังสำคัญในการพัฒนาสังคมในทุกภาคส่วนได้ นอกเหนือจากกระบวนการฝึกทักษะแล้ว ICT เป็นเครื่องมือสำคัญในการเข้าถึงข้อมูลเพื่อนำมาประกอบกับกระบวนการเรียนการสอนควบคู่กันไปอีกทางหนึ่ง ทั้งนี้เพื่อการพัฒนาผู้เรียนให้มีศักยภาพทางด้านการเรียนและสามารถพัฒนาตนเองได้อย่างรอบด้าน

__________________________

¹ ดร.ครรชิต  มาลัย : http://www.drkanchit.com/faq/faq00015.html

² ดร.ครรชิต   มาลัย : http://www.drkanchit.com/faq/faq00017.html
³ กลยุทธ์การเรียนการสอนยุคใหม่ : http://hr.payap.ac.th/KM/docs/km54/03.pdf

⁴เด็กและเยาวชนกับทักษะที่จำเป็นในยุคดิจิทัล:http://www.teenpath.net/content.asp?ID=16306#.Uizu3qs5P_O

⁵ Teaching and Learning Strategies : http://education.jhu.edu/newhorizons/strategies/topics/index.html

⁶ Evidence-based Education : http://education.jhu.edu/newhorizons/Better/articles/Winter2001.html 

นราธิป  แก้วทอง

22/ส.ค./2557